fbpx Wydawnictwa Wielkich Strzelec cz. I | Strzelec Opolski

Wydawnictwa Wielkich Strzelec cz. I

Wydawnictwa Wielkich Strzelec cz. I

Artykuły : 
Numer wydania: 
W historii miasta istniało wiele lokalnych gazet. Pierwsza powstała w połowie XIX wieku z inicjatywy drukarza, Roberta Hübnera (1823?–1878). Urodził się 21 lutego 1823(?) r. we Wrocławiu. Po przeprowadzce do Strzelec w 1838 roku założył pierwsze w historii miasta wydawnictwo i drukarnię.

Początkowo zajmował się tym, co dziś nazywamy „małą poligrafią”. Drukował biuletyny, książki i druki, przede wszystkim na potrzeby urzędów pocztowych. Wydawnictwo Hübnera zajmowało się też, bardzo wówczas popularną, litografią. Dodatkową działalnością drukarni było wypożyczanie książek.

Brakuje informacji o pierwszej lokalizacji zakładu. Wiadomo, że w 1858 r. Robert Hübner kupił dom od Gustawa Freytaga (1816 – 1895) przy ulicy Krakowskiej 23 (Krakauerstrasse 23). Na początku XX w. numeracja domów została zmieniona i wydawnictwo znajdowało się na tej samej ulicy pod numerem 34. Natomiast od 1943 r. - pod numerem 26. Od 1936 r. nazwę ulicy zmieniono na Adolf Hitler Strasse. Wiadomo, że w tym miejscu w 1943 r. Helene Hübner (żona Georga Hübnera) prowadziła sklep z książkami i artykułami papierniczymi, a małżeństwo Steffers prowadziło wydawnictwo. Drukarnia funkcjonowała aż do stycznia 1945 r.

1 kwietnia 1868 r. (w niektórych późniejszych gazetach i kalendarzach podaje się rok 1867) wydawnictwo Roberta Hübnera zaczęło wydawać regionalną gazetę „Gross Strehlitzer Stadtblatt” („Miejska Gazeta Strzelec Wielkich”). Daleko było jej do niezależności. Była to gazeta publiczna podporządkowana urzędowi miejskiemu w Strzelcach Wielkich. Ówczesny burmistrz, Körnig, bardzo był zaangażowany w jej powstanie jak i utrzymanie. Współtworzył ją i przez dłuższy czas osobiście redagował gazetę.

Było to doskonałe narzędzie do zdyscyplinowania mieszkańców i ogłaszania urzędowych nakazów. „Gross Strehlitzer Stadtblatt” była wydawana dwa razy w tygodniu. Do gazety od początku XX w. dołączano (gratis) dodatek tygodniowy „Illustrirtes Sonntagsblatt” (Ilustrowana Gazeta Niedzielna) i „Landwirtschaftliche und Handel Beilage” (Dodatek Handlowy i Rolniczy). W XX w. gazeta obejmowała także dwa inne miasta powiatu strzeleckiego – Ujazd i Leśnicę.

To samo wydawnictwo miało także inną gazetę. Od połowy XIX w. wydawano „Groß Strehlitzer Kreis Blatt” („Powiatowa Gazeta Strzelec Wielkich”). Publikowano w niej informacje urzędowe powiatu i ogłoszenia oraz rozporządzenia powiatu i rejencji.

Robert Hübner zmarł 28 marca 1878 r., w wieku 55(?) lat. Księgi zmarłych parafii rzymsko–katolickiej pw. św. Wawrzyńca w Strzelcach Opolskich nie zawierają wpisu o jego śmierci. Można na tej podstawie wnioskować, że był innego wyznania. Do około 1895r., wydawnictwo prowadziła żona - Maria. Interes po niej przejął ich syn Georg, który miał dość dobre przygotowanie do zawodu. Po kilku latach firma została rozbudowana. Wydawano oraz drukowano w niej coraz więcej gazet, książek, czasopism, pocztówek, kalendarzy itp.

KONKURENCJA NIE ŚPI

W 1884 r. powstała druga gazeta pod nazwą „Gross Strehlitzer Zeitung”. Wydawcą i redaktorem był B. Dreyschuch ze Strzelec Wielkich. Druk wykonywano w Strzelcach oraz u wydawcy Johna Schweriusa w Berlinie przy ulicy Krausenstrasse 29.

Gazetę można było kupić w abonamencie oraz w sklepach i na poczcie. Na krótko przed wybuchem I wojny światowej została przejęta przez wydawnictwo Georga Hübnera. Gazeta opisywała także wydarzenia z miast Ujazd i Leśnica. W latach 20–tych

XX w. doszedł też Dobrodzień. Po 1933 r. gazeta „Gross Strehlitzer Zeitung” obejmowała powiat strzelecki oraz miasto Toszek – „Toster Zeitung” („Gazeta Toszecka”). Nazwa ta znajdowała się w nagłówku gazety.

Oprócz wieści lokalnych przeczytać w niej było można wiadomości z Europy i ze świata. Dotyczyły przede wszystkich spraw politycznych. Dużo było artykułów historycznych. Ukazywały się także nekrologi, ogłoszenia, przeprosiny, wyniki wyborów itp.

W latach 1925–1932 do gazety „Gross Strehlitzer Zeitung” raz w miesiącu dołączano dodatek „Aus dem Chelmer Lande” (Z Chełmskiej Krainy), a w latach 1933–1935 „Aus dem Annaberger Land” (Z Annogórskiej Krainy). Były to dodatki o historii, kulturze, faunie i florze powiatu strzeleckiego. Dziś zachował się prawie komplet tych tytułów. Korzystają z nich historycy i często są one jedynym źródłem, na które dziś możemy się powołać. Pismo to redagował nauczyciel i dyrektor muzeum regionalnego w mieście - Ernst Mücke (ur. 29 sierpnia 1875 r. – zm. 24 listopada 1944 r.). Wydawnictwo drukowało także książki na zlecenie urzędów i osób prywatnych. Były to między innymi Strzeleckie Kalendarze, w których publikowano wiele ciekawych informacji o historii regionu.

Georg Hübner zmarł 31. stycznia 1933 r. Tutaj także brak wpisu w księdze parafialnej. Wydawnictwo przejęła jego żona – Helene. W 1935 r. w dziale ogłoszeń pracował Herbert Hübner, syn Georga Hübnera. Odpowiedzialny za redakcję był Martin Apel. W firmie pracowało małżeństwo Gerhard i Helene Steffers, które od 1. kwietnia 1936 r. do 31. grudnia 1940 r. kierowało firmą wydawniczą, sklep papierniczy, sprzedaż książek, księgarnię oraz drukarnię.

100 LAT!

W 1938 r. firma wydawnicza „Hübner” obchodziła 100–lecie istnienia, czemu towarzyszyły huczne uroczystości. W czasie II wojny światowej (1939–1945) wydawnictwo pracowało na pełnych obrotach. Wydawano gazetę, biuletyny, kalendarze, pocztówki itp. W 1943 roku firma opublikowała spis ludności powiatu strzeleckiego, gdzie umieściła swoje logo.

Jeden z ostatnich numerów „Gross Strehlitzer Zeitung” ukazał się 18. stycznia 1945 r., czyli na dwa dni przed wejściem wojsk radzieckich do miasta. Być może w dniach 19. i 20. stycznia gazeta także się ukazała. Jest to jednak mało prawdopodobnie, bo w mieście panował panika. Mieszkańcy uciekali przed frontem. Prawdopodobnie Gerhard i Helene Steffers uciekli z miasta. Pozostawili cały dobytek.

Wiadomo, że jeszcze w latach 60–tych XX w., podczas rozbiórki domu, w którym znajdowało się wydawnictwo w gruzach i w dolnej kondygnacji odnaleziono druki i maszyny drukarskie. Potem w tym miejscu powstała droga i chodnik, a nowy budynek mieszkalno–usługowy przesunięto, żeby poszerzyć drogę. Przez wiele lat w dolnej części obiektu była restauracja „Myśliwska”. Obecnie jest tu sklep zoologiczno–wędkarski.

PIOTR SMYKAŁA

Red. Romuald Kubik

Komentarze

Portret użytkownika Kristof
Wysłane przez Kristof (niezweryfikowany) w 15 Marzec, 2011 - 12:30

Jeżeli ktoś był innej konfesji w Strzelcach to informacje o nim można znaleźć w ewangelickich księgach parafialnych albo w księgach USC.Wszystkie te księgi znajdują się w archiwum w Opolu !
No i jeżeli w 1938 roku obchodzono 100 lecie wydawnictwa to pewnie w publikacji z tej okazji podano wszystkie informacje o założycielu firmy i tych co ją później tworzyli.No i w wielu innych publikacjach są pewnie informacje o tych osobach a nawet w wydawanych przez nich gazetach.Tylko że te rzeczy trzeba by przejrzeć przed napisaniem artykułu a nie pisać że w katolickich księgach nic nie ma.
Gross Strehlitz (Strzelce Opolskie):
Evg. Pfarrei: Bestand 1 Duplikat der Begräbnisse aus den Jahren 1840-1850 / 1 Akte / 0,01 lfm / Signatur II/5 im Bestand 45/139/41 "Parafia Ewangelicka Strzelce Opolskie" Bestands-Nr. 37 im Staatsarchiv Oppeln. Hinweis: Als Mormonenfilme verfügbar: Militär-Kirchenbuch u. Garnisongemeinde 1834-1868.
Kath. KB.: Taufen 1656-1765; Heiraten 1656-1715, 1717-1721; Tote 1696-1702, 1719-1765 im Diözesanarchiv Breslau. Hinweis: Als Mormonenfilme verfügbar kath. KB. 1656-1938.
Standesamt der Stadt: Geburten 1874-1900, 1902-1907; Heiraten u. Tote 1874-1907 im Staatsarchiv Oppeln.
Standesamt Schloss: Geburten u. Heiraten 1874-1907; Tote 1874-1884, 1887-1902, 1904-1907 im Staatsarchiv Oppeln.

Odpowiedz