fbpx Tej świątyni już nie ma | Strzelec Opolski

Tej świątyni już nie ma

Tej świątyni już nie ma

Artykuły : 
Numer wydania: 
Może wydawać się to dziwne, ale o starym kościele pw. św. Wawrzyńca wiadomo niewiele. Świątynię wybudowaną w stylu barokowym zburzono, kiedy przestała wystarczać potrzebom wiernych. Na jej miejscu wybudowano obecny kościół neobarokowy.

Poprzednia świątynia wybudowana została prawdopodobnie w 1724 r., na miejscu wcześniejszego kościoła gotyckiego, znanego z protokołów wizytacyjnych z 1679 r. Świątynia była niewielka. Jej rozmiary wynosiły 55 na 25 łokci, czyli około 33 na 15 metrów. Nie wiadomo. jakiego "łokcia" użyto w opisie. Miara ta różniła się w zależności od regionu i czasu, w którym była używana. Zawsze "łokieć" oscylował jednak wokół 60 cm. Stąd wymiary kościoła znamy jedynie orientacyjnie. Nie wiadomo też, czy były to wymiary wnętrza świątyni czy też mierzone razem z murami zewnętrznymi.

Z protokołu powizytacyjnego wiemy m.in., że: "kościół [...] z jednej strony dachówką a z drugiej gontami jest kryty, wewnątrz ciemny, ponieważ protestanci wznieśli sztuczne podwyższenie (chór) na wzór kaplicy ponad kryptą od strony południa, gdzie powinny być okna, co powoduje ciemność w kościele. Ściany wprawdzie wybielone, lecz wskutek długiego odstępu czasu od kurzu przybrudzone [...] ponadto kościół jest przyozdobiony czterema ołtarzami, bardzo przyzwoitymi i kosztownymi. [...] Ołtarz główny jest murowany i zbezczeszczony, przyzwoitymi obrusami nakryty, mający trzy kondygnacje, artystycznie rzeźbiony, pomalowany i złocony, przyjemny dla oka ludzkiego. W nawie kościoła przy ścianach na południe i na północ znajdują się dwa ołtarze przez czcigodnego Balthazara Francisca Stanislaida proboszcza w Gorzowie Śląskim (Gorzoviensi, Landsberg) w Polsce, miastu ojczystemu Strzelce (Strelicensi) nowo uczynione z postaciami najpiękniej rzeźbionymi i pozłoconymi".

Jak widać, była to wizyta, która miała ocenić szkody, jakie katolickiej świątyni wyrządziła reformacja. Kościół na jakiś czas przeszedł pod władanie protestantów, którzy w Strzelcach mieli wówczas ogromne wpływy. Zresztą, sam wstęp do protokołu mówi wyraźnie: "Magno Strelicz należy do jurysdykcji najjaśniejszego Pana Gustawa z rodu Colonna, niekatolika i odstępcy". W innym protokole powizytacyjnym z 1687 r. (a więc sporządzonym zaledwie 8 lat po poprzednim) przeczytać można, co następuje: "Co do parafian: We wioskach jak dotąd uważani są wszyscy za katolików, w mieście wraz z przybyciem nowego proboszcza nie było jak czwarta część katolików, obecnie odnowiło się życie chrześcijańskie i jest trzy części katolików i jedna część protestantów. Protestanci inaczej zwani heretycy mają cmentarz poza miastem, są grzebani z muzyką i śpiewem, ale bez kapłana".

Fotografia z 1903 r. okazuje kościół barokowy, którego wymiary pokrywają się z grubsza z wymienionymi w protokole powizytacyjnym. Mógł zostać zbudowany na fundamentach starej świątyni, wpisując się w jej obrys. Nie ma jednak żadnej pewności, że w rzeczywistości kościół barokowy nie jest tym opisywanym w 1679 r., a informacja o jego budowie w 1724 r. jest błędna albo odnosi się jedynie do poważnego remontu. Tutaj musimy zdać się na przypuszczenia.

Wiadomo jednak, że pod koniec swojego istnienia poprzednia świątynia była w bardzo złym stanie. Zawilgocona i zagrzybiała. Jej ofiarą padł m.in. ks. Maximilian Kaller, który w Strzelcach podupadł na zdrowiu. Wielogodzinne wysłuchiwanie spowiedzi w wilgotnym i zimnym kościele zmusiło go do podreperowania zdrowia i zmiany parafii (o czym pisaliśmy w poprzednim numerze).

Piotr Smykała, Romuald Kubik

Komentarze

Portret użytkownika czytelnikxxxyyy
Wysłane przez czytelnikxxxyyy (niezweryfikowany) w 20 Marzec, 2012 - 12:38

Nie wiem skąd te informacje że w 1724 roku zbudowano w Strzelcach całkiem nowy barokowy kościół na miejscu gotyckiego ? Jeżeli już to został przebudowany w stylu barokowym.Rzut oka na tą fotografię kościoła wystarcza żeby stwierdzić że chodzi tu o przebudowany kościół gotycki.Te trzystopniowe przypory na zewnątrz(widoczne przy nawie prezbiterium i przy nawie południowej)były po to żeby podtrzymywać gotyckie sklepienie krzyżowe.Gdyby kościół ten zbudowano w 1724 roku miałby on sklepienie kolebkowe.Przy tego typu sklepienia nie są potrzebne przypory zewnętrzne.Jeżeli sklepenie kolebkowe miało jeszcze lunety to wsparte były one na służkach od wnętrza kościoła.Poza tym Alfons Nowack w " Geschichte der Pfarrei Gr.-Strehlitz O.-S" nie ma wzmianki o budowie w 1724 roku kościoła.W 1754 roku(24 listopada)w pożarze miasta ucierpiał też kościół parafialny.Niezniszczone przez pożar pozostały skrzydła boczne dobudowane w XVI wieku.Widoczne na zdjęciu południowa nawa to "kaplica Rednerów" miała ona krzyżowe sklepienie(pisze o tym Nowack).W następnych latach kościół został został odbudowany a nie wybudowany od nowa !Ottheinrich

Portret użytkownika Piotr Smykała
Wysłane przez Piotr Smykała (niezweryfikowany) w 22 Marzec, 2012 - 11:45

W artykule oparliśmy się na Katalogu zabytków sztuki w Polsce pod redakcją Tadeusza Chrzanowskiego i Mariana Korneckiego, wydanego w Warszawie w 1961 roku. Na stronie 42 tegoż opracowania znajdują się informacje dotyczące Strzelec Opolskich i kościoła parafialnego. Autorzy katalogu napisali: „Kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca. Wzmiankowany 1290. Obecny zbudowany 1904-7 wg planów arch. Jerzego Güldenpfenniga, na miejscu poprzedniego barkowego 1724”.
Wykorzystaliśmy także informacje:
- Jungnitz J., Visitationsberichte der Diozese Breslau, erster Teil. Breslau 1904.
- Nowack A., Geschichte der Pfarrei Gross Strehlitz in Oberschlesien, Gross Strehlitz 1924.
- Mücke E., Die Geschichte der Stadt und Herrschaft Gross Strehlitz 0/S von Reichel, Aus dem Chelmer Lande, Aus dem Annaberg Lande.
Dziękujemy Czytelnikowi za zainteresowanie tekstem i uwagi. Zachęcamy do współpracy przy tworzeniu naszej kolumny „Historia lokalna”. Chętnie skorzystamy z Pana wiedzy i zgromadzonego materiału.

Odpowiedz