Pieczęcie wiejskie cz. II

Pieczęcie wiejskie cz. II

Artykuły : 
Numer wydania: 
Przez dwa stulecia wzory pieczęci gminnych w zasadzie się nie zmieniały. Podlegały tylko czasem niewielkim modyfikacjom. Dopiero po roku 1933, kiedy niemieckie władze narzucały zmiany nazw miejscowości – wraz z nimi zmieniały się też tradycyjne pieczęcie.

Tradycja pieczętowania dokumentów zanikła po II wojnie światowej. Nowe władze patrzyły na lokalną historię jako na zagrożenie nowego porządku. Samorządowa heraldyka została podporządkowana oficjalnej propagandzie, a tradycyjne symbole zanikły. Często umykały też z pamięci samych mieszkańców wiosek. Większość pieczęci zaginęło. Wiele znamy tylko z odcisków na dokumentach lub z samych opisów.

Wraz z zakończeniem się epoki „jedynie słusznego systemu”, nastąpił powrót do tradycji. Wioski przywracały dawne symbole, modyfikując je i unowocześniając. Przykładem może być herb Rozmierki, utworzony na podstawie dawnej pieczęci. Jest dziś rozpoznawalnym symbolem wsi.

Oto opis niektórych pieczęci wiejskich:

Piotrówka

Pieczęć została utworzona w XIX w. po założenia wioski. Dokładnej daty nie znamy. Na pewno nawiązuje do założyciela wioski pastora Petera Schikory. U góry pieczęci jest napis w języku niemieckim: GEMEINDE PETERSGRÆTZ (gmina/sołectwo Piotrówka). Na dole, pod tarczą herbu, jest napis w języku niemieckim: KREIS GR: STREHLITZ (powiat wielkostrzelecki). W środku pieczęci znajduje się tzw. tarcza, a w niej świerk, na którego wierzchołku siedzi ptak – sikorka.

Pieczęć była używana prawdopodobnie do 1945 r. Tłok pieczęci z tamtego okresu zapewne został zniszczony lub zaginął. Znany jest jedynie wizerunek odbicia pieczęci.

Rozmierz

Pieczęć sołectwa Rozmierz powstała w drugiej połowie XIX wieku. Na jej obwodzie znajdował się napis: GEMEIDE ROSMIERS (gmina/sołectwo Rozmierz). U dołu widniały słowa: KREIS GR. STREHLITZ. W środku pieczęci po prawej stronie był wizerunek chłopa trzymającego w ręce roślinę, a po lewej - kościoła, stojącego na wzgórzu. Po raz ostatni pieczęć używana była w roku 1936. Nie są znane jej dalsze losy.

Rozmierka

Nowy herb nawiązuje swoją symboliką do starego z XVIII wieku. W tarczy po lewej stronie są umieszczone na złotym polu trzy kwiaty lnu. Rolnicy z tej wsi kiedyś siali len na polach. Po prawej stronie w tarczy na błękitnym polu jest umieszczony gołąb w locie – mieszkańcy od wielu pokoleń hodowali i do dziś hodują gołębie. W heraldyce gołąb symbolizuje ludzką przyjaźń, płodność, prostotę i niewinność. U góry w tarczy na czerwonym polu jest umieszczona korona hrabiowska – nawiązuje do byłych właścicieli wsi i folwarków. Rozmierka należała do różnych rodów hrabiowskich, takich jak Tenczin i Strachwitz. Nad tarczą, w ramce, jest umieszczony napis – Rozmierka.

Barwy w tarczy herbowej to kolor złoty, błękitny i czerwony. W heraldyce kolor złoty symbolizuje szlachetność, waleczność, sprawiedliwość, bogactwo. Kolor błękitny - wierność, świętość, czystość, zaufanie. Kolor czerwony - odwagę, męstwo, waleczność.

Dolna

Pierwsza znana pieczęć sołecka pochodzi z drugiej połowy XIX wieku. W środku pieczęci znajdował się kościół, a po lewej i prawej stronie krzyż pasyjny. Na obwodzie był napis GEMEINE DOLLNA (gmina Dolna), a na dole - KREIS GR. STREHLITZ. Sołtys używał pieczęci do zatwierdzania decyzji oraz opieczętowywania pism do 1936 r. Wtedy nazwa wsi się zmieniła i w związku z tym wymieniono pieczęć na nową. Obie pieczęcie zniszczono albo zaginęły.

Grodzisko

Pieczęć sołectwa Grodzisko powstała w połowie XIX wieku. Pochodziła z 1850 roku. Na obwodzie pieczęci znajdował się napis: GEMEINDE GRODISKO (gmina Grodzisko), u dołu widniał napis KREIS GR. STREHLITZ. W środku mieścił się krzyż patriarchalny - symbol władzy natury duchowej. Po raz ostatni pieczęć używana była około roku 1935. Nie są znane dalsze jej losy. Prawdopodobnie została zniszczona lub po prostu zaginęła.

Piotr Smykała,Romuald Kubik

Źródło: Wilpert O., Kutzner P., Die Wappen der Oberschlesischen Landesgemeinden, IV Kreis Gross Strehlitz, Oppeln 1909

Odpowiedz